Hiện nay, có rất nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc thật sự của áo ngũ thân. Một bộ phận lớn công chúng và chuyên gia cho rằng, áo ngũ thân ra đời vào năm 1744. Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát, ở ngôi từ 1738 năm 1765, là người có công khai sáng và định hình cho chiếc áo ngũ thân ở xứ Đàng Trong.

Dựa trên sách "Phủ biên tạp lục" của Lê Quý Đôn: "Năm Cảnh Hưng thứ 5, Giáp Tý, Nguyễn Phúc Khoát nghe người Nghệ An truyền câu sấm: "Tám đời trở về Trung Nguyên", thấy từ Đoan Quốc công đến nay vừa đúng 8 đời, bèn xưng vương hiệu, lấy thể chế áo mũ trong "Tam tài đồ hội" làm kiểu mới, áo đều dùng vóc đoạn, người sang thì dùng mãng bảo thuỷ ba, mũ thì trang sức bằng vàng bạc. Lại hạ lệnh cho trai gái xứ (Thuận, Quảng) đổi sang dùng áo quần Bắc quốc để tỏ sự biến đổi; đến như khiến phụ nữ đều mặc áo ngắn hẹp tay như áo đàn ông thì Bắc quốc không có như thế. Trải hơn 30 năm, người ta đều tập quen, quên cả tục cũ". 

Tuy nhiên, một bộ phận công chúng và chuyên gia lại cho rằng áo này có từ thời Chúa Nguyễn Phúc Nguyên trong khoảng từ năm 1613 đến năm 1635.

Quan điểm này dựa trên hai căn cứ. Thứ nhất là từ cuốn "Sử liệu Việt sử: Xứ Đàng Trong" của Phan Khoang. Cuốn sách có đoạn: "Tương truyền rằng chính Lộc Khê Hầu Đào Duy Từ trong khi bày mưu định kế chống cự với họ Trịnh, đã khuyên chúa Hy Tông Nguyễn Phúc Nguyên bắt dân thay đổi tập tục cho khác hẳn dân Bắc ở Đàng Ngoài, như bỏ nón thượng, đội nón chóp, bỏ quần màu đen, đàn bà bỏ áo bốn thân bày yếm mà mặc áo năm thân gài khuy, bỏ tóc bao mà búi tó, bỏ váy để mặc quần".

Thứ hai, theo ghi chép của một giáo sỹ Cơ đốc, năm 1744, Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát ra chỉ dụ thay đổi trang phục ở xứ Đàng Trong, tạm dịch như sau: "Vào năm 1744, một đạo luật đã được ban hành và người dân Đàng Trong từ bỏ thứ y phục nhơ nhớp của Đàng Ngoài để mặc theo lối y phục mới..." Việc lựa chọn trang phục áo ngũ thân cài khuy là có chủ ý của Võ Vương và triều thần sau khi bàn bạc, thống nhất lối mặc y phục trong nhân gian.

Có lẽ đâu đó giữa thế kỷ XV và XVI, áo Kameez của vùng văn minh Ấn Độ, qua người Chăm, kết hợp với cách cài khuy áo bên sườn phải và cái cổ đứng theo kiểu của người Việt tạo thành áo ngũ thân Việt Nam ở Thuận Hoá. Cứ thế cho đến khoảng cuối thế kỷ XVI hay đầu thế kỷ XVII, áo ngũ thân đã phổ biến sâu rộng ở địa phương này, đến nỗi Đào Duy Từ có thể khuyên Chúa Nguyễn Phúc Nguyên cho phụ nữ xứ Đàng Trong mặc áo năm thân cài khuy cho khác biệt với cách mặc áo tứ thân thắt vạt khoe yếm của phụ nữ ngoài Bắc.

Đầu thế kỷ XIX, trong thời kỳ đất nước thống nhất, Hoàng đế Minh Mạng lại tiếp tục chọn áo ngũ thân làm trang phục chung cho toàn thể nhân dân Việt Nam. Trong khoảng thời gian từ 1837-1945, áo ngũ thân rất phổ biến ở cả hai miền Nam Bắc, và được xem là Quốc phục của người Việt.